13.5. NMBS

De NMBS (Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen) is een autonoom overheidsbedrijf, dat gebonden is aan de evenwichten in België. De Vlaamse prioriteiten worden echter voortdurend verwaarloosd, en in mei 1996 kwam het in aanvaring met het Vlaamse Parlement en de Vlaamse Minister-President Luc van den Brande , die dreigde een "belangenconflict" in te roepen bij de federale overheid.

Halve Tienjarenplannen

Om de Vlaamse investeringen niet te moeten uitvoeren, gebruikt de NMBS de volgende truuk: bij de lancering van een nieuw tienjarenplan worden de Vlaamse investeringen vooral in de tweede helft van die tien jaren geplaatst, terwijl de Waalse investeringen de eerste vijf jaren aan bod komen. Na vijf jaar wordt dan het tienjarenplan vervangen door een nieuw plan, nadat de Waalse investeringen reeds gebeurd zijn, terwijl Vlaanderen in de kou blijft staan. Dit principe werd succesvol toegepast met het vorige investeringsplan STAR21, dat had moeten lopen van 1991 tot 2000, maar in 1995 afgebazen werd. Ook het nieuwe plan, dat moet lopen van 1996 tot 2005, plant de Vlaamse investeringen vooral nà 2000, terwijl de Waalse investeringen vooral vóór de eeuwwende zouden moeten gebeuren. De vrees bestaat dat ook dit plan rond 2000 afgeblazen zal worden, en vervangen door een nieuw plan.

Vlaamse Spoorwegprioriteiten

In mei van 1996 vroeg het Vlaamse Parlement bij de NMBS aandacht voor de volgende punten:

de IJzeren Rijn, die de haven van Antwerpen naar het Duitse Ruhrgebied moet ontsluiten. De investeringen voor deze IJzeren Rijn zijn in het nieuwe plan van de NMBS gepland voor na 2000.
de ontsluiting van Limburg. In het bijzonder is het Maasland en ruime omgeving vrijwel volledig verstoken van spoorwegverbindingen. Verder is er geen verbinding Hasselt-Maastricht, alhoewel er duidelijk vraag naar is, net zoals een aansluiting vanuit Midden-Limburg naar Liège met een aansluiting op de HST naar Duitsland.
de opname van de belangrijke spoorassen van Vlaanderen als hoofdassen.

Hoofdassen

Wat de hoofdassen van de NMBS betreft, is er duidelijk iets mis. Enerzijds zijn belangrijke assen die iedere dag vele pendelaars naar hun werk voeren niet erkend als hoofdassen, terwijl spoorlijnen in Wallonië die nauwelijks reizigers kennen wel erkend zijn als hoofdassen. Als gevolg hiervan blijven noodzakelijke investeringen in Vlaanderen uit, en meer nog, snijdt de NMBS hiermee in eigen vlees, aangezien het hierdoor een groot potentieel aan reizigers en dus inkomsten verwaarloosd. Er kan opgemerkt worden dat de NMBS als nationale maatschappij aan universele dienstverlening moet doen, ook in dunbevolkte streken, maar de erkenning van sommige Waalse spoorassen als hoofdassen is niet te verantwoorden.