[ Enhavo | Unikoda | Iksa | Nederlands | English | Antauha | Supren | Posta ]
In juni 1997 kwam op pijnlijke wijze aan het licht wat er kan gebeuren zolang Vlaanderen geen eigen stem heeft in de Europese Raad. Het probleem ontstond reeds in 1991, toen in het Verdrag van Maastricht een richtlijn werd opgenomen die bepaalde dat EU-burgers in alle EU-lidstaten gemeentelijke stemrecht diende te krijgen. Ondanks de waarschuwingen van de Vlaamse Beweging voor de mogelijke gevolgen van deze richtlijn in Brussel en de rand rond Brussel, keurde België deze richtlijn mede goed. Voor de goedkeuring ervan was overigens unanimiteit vereist, wat betekent dat België (of Vlaanderen) deze maatregel eventueel had kunnen tegenhouden.
Er zijn weinig gemeenten in de Europese Unie waar EU-stemrecht de politieke verhoudingen zou kunnen doen wijzigen. Deze gemeenten zijn gewoonlijke grensgemeenten, en over het algemeen wordt niet verwacht dat de verhoudingen wezenlijk zouden veranderen-als de EU-vreemdelingen al gebruik zullen maken van hun stemrecht. Een grote uitzondering is echter de gemeente Voeren, het Brusselse Gewest en de gemeenten in de Rand rond Brussel, vooral dan Kraainem, Wezembeek-Oppem, Linkebeek, Overijse, Hoeilaart en Tervuren. In Voeren kan de meerderheid door de stemmen van ingeweken Nederlanders in het voordeel van de Vlamingen uitvallen, in de andere opgenoemde gevallen dreigt een Vlaamse meerderheid verloren te gaan of wordt de Vlaamse vertegenwoordiging verder in de verdrukking gebracht. Het is echter onbekend óf de EU-vreemdelingen wel gebruik zullen maken van hun stemrecht, en welke kant ze dan zullen kiezen. Er kan echter aangenomen dat de propaganda van de Franstalige partijen veel toegankelijker voor hen zal zijn dan de propaganda van de Vlaamse partijen, omdat de meeste EU-vreemdelingen wel Frans maar uiterst zelden Nederlands kennen, de Nederlanders natuurlijk uitgezonderd.
De richtlijn bij het Verdrag van Maastricht liet echter toe dat er bepaalde voorwaarden zouden gekoppeld worden aan het stemrecht voor EU-vreemdelingen. Zo kent Luxemburg geen stemrecht toe in gemeente waar er meer dan 15% EU-vreemdelingen wonen, en laat Frankrijk niet toe dat EU-vreemdelingen bestuursambten opnemen. Bij de goedkeuring van de richtlijn in de federale Kamer in 1994 stelde het Vlaamse Parlement in een motie dat er vijf voorwaarden aan het stemrecht dienden gekoppeld te worden:
Merk op dat de tweede voorwaarden een groot aantal EU-ambtenaren in de omgeving van Brussel al onmiddellijk zou uitsluiten. De vierde en de vijfde voorwaarden zijn vergelijkbaar met de voorwaarden die Frankrijk en Luxemburg koppelden aan het stemrecht, terwijl de derde voorwaarde eigenlijk overbodig zou moeten zijn.
Begin 1997 dient Georges Clerfayt een voorstel in om artikel acht van de Grondwet te wijzigen, om stemrecht aan de EU-vreemdelingen toe te kennen. Hierbij worden geen van de bovenstaande voorwaarden overgenomen, en dit voorstel stuit op behoorlijk wat verzet in Vlaanderen. Op 25 juni 1997 stemt het Vlaamse Parlement vrijwel unaniem weer een motie, waarbij het vier van de vijf voorwaarden bevestigt; de laatste voorwaarde wordt weggelaten omdat ze vrijwel nergens van toepassing zal zijn. Door het weerwerk van enkele Vlaamse partijen in de federale Kamer, in het bijzonder dan het Vlaams Blok en de VLD, is de stemming over het voorstel- Georges Clerfayt uitgesteld naar het najaar van 1997. Het blijft echter nog onduidelijk of de voorwaarden uiteindelijk ook door de federale Kamer gestemd zullen worden.
Indien Vlaanderen in 1991 bij de onderhandelingen over het Verdrag van Maastricht een eigen stem had gehad, overigens met de mogelijkheid een veto uit te spreken aangezien unanimiteit vereist was, hadden de zaken er misschien anders uitgezien. Allereerst had Vlaanderen toen reeds de voorwaarden kunnen stellen. Verder had Vlaanderen in 1994 eigenhandig de bijkomende voorwaarden kunnen vastleggen, wat niet in conflict zou geweest zijn met de richtlijn. En ten slotte zou Vlaanderen in 1997 niet moeten onderhandelen over de voorwaarden met Belgische of Waals/Franstalige partijen.