Ny fase i saka mot Slobodan Milosevic.

Den NATO-styrte og fiansierte krigsforbrytar-domstolen i Haag (ICTY) går nå

inn i ein ny fase. Bevisføringa mot Slobodan Milosevic er slutt. I mai

startar prosedyrane.

Har norsk opinion reflektert over korfor vi har hørt så lite om denne

bevisførselen?

Med dei voldsomme emosjonane som ein har forsøkt å utløyse mot Milosevic her

i landet, skulle ein tru at kvar einaste småting som kunne tale i hans

disfavør, ville få gode oppslag i media. Men det er uhyre lite vi har fått

høre.

Årsaka er klar: Saka har fungert betre i Milosevics favør enn til og med

hans sterkaste støttespelarar hadde rekna med. Også underskrivne trudde

lenge at delar av anklagen mot Milosevic var reell. Men fleire moment som

lenge såg ut til å vere beinharde og handfaste facts i "bevis-rekka", har

systematisk smuldra opp:

Eg trudde opphavleg på "Racak-massakren". Men den finske legekommisjonen

fekk etter to års munnkorg lov av NATO til å fortelle kva dei eigentleg

hadde sett på kyrkjegarden i Racak: Folk som var falne i kamp, samla for å

visast fram for media.

Eg frykta at det var sant at omlag 10 000 albanarar var massakrert i Kosovo

under krigen i 1999. Året etter torpederte NATOs spanske legekommisjon

denne myten. Dei konstaterte at omlag 3000 var døde, dei fleste falne i

kamp. Mange av dei 3000 var serberar.

Eg trudde Milosevic hadde kommandoen over både politi og serbiske

militsgrupper. Men dei sistnemnde var Seselj sitt ansvar. Tysk etterretning

har sabla ned myten om den såkalla "Operasjon Hestesko", som skulle "nagle"

Milosevic til etnisk utdriving. Dei få serbisk-leidde massakrane som er

påvist, vart sett i verk av Seseljs militsia.

Den største bløffen - at serberane kjørte kolonnar av "frysebilar med lik"

inni Serbia under krigen, vart etter kvart grundig avsanna av NATO sjølv.

Og da Serbias pro-NATO-statsminister Djindjic hadde fått ein av Miliosevics

nære medarbeidarar til å "tilstå" at han kjente til ordrar om massakrar,

gjekk det meir galt enn nokon gong: Mannen hoppa av forklaringa framfor

dommarane i Haag, og sa at han var torturert av serbisk politi til å vitne

mot Milosevic. Likevel sendte domstolen mannen tilbake til fengslet i

Serbia, og til dei som hadde toturert han der.

Dette hende så seint som sommaren 2003. Omtrent samtidig sa anklagaren,

Carla del Ponte, at "innan 10. oktobver i år skal vi ha funne solide bevis

for Milosevics skyld". Den 10.10. kom og gjekk, men vi hørte ikkje meir.

Heller ikkje ved overgangen til prosedyrene hører vi meir frå del Ponte om

dette.

Aller svakast står påstandane om at "Milosevic var skuld i ugjerningane i

Bosnia". For det var Milosevics motstandarar, partiet SDS, som hadde makta

der. Blant politikarane i Beograd var det i første rekke Djindjic som var

venn og partifelle av Karadzic. Derfor tør ikkje NATO arrestere Karadzic:

Han ville avsløre at det nettopp var NATOs yndlingar i Beograd som støtta

opp om den serbiske militsen i Bosnia, og pressa Milosevic til å halde fram

med å sende materiell. Til slutt slo likevel Milosevic handa av Karadzic ved

Dayton-avtalen.

Korleis kunne denne saka ende så parodisk for NATO, som jo har bukta og

begge endane i ICTY?

Fenomenet har forbløffa dei delane av Europa der ein får eit tilnærma riktig

bilde av denne prosessen. Milosevics personlege status blir enda meir

overraskande når vi veit at han har nekta å akseptere ICTYs "forsvarar", og

har ført saka si sjølv heile tida, trass i ein alvorleg hjertesjukdom.

Nå ventar likevel alle at Milosevic blir dømd, uansett korleis saka går. Det

er investert altfor store ressursar i saka frå Vesten til at ein kan

akseptere ei påtaleunnlating eller liknande. Det ville føre til enda

sterkare ytringar der opinionen slår fast at Jugoslavia-krigen var i strid

med folkeretten.

Ein slik debatt har vi i dag gåande omkring "masseøydeleggingsvåpna" som

skulle rettferdiggjere Irak-krigen - men som ikkje fanst. Dermed vil det

påståtte legitime grunnlaget for krigen smuldre opp.

Det er langt sterkare grunnar til å føre ein slik debatt her i landet om

Jugoslavia-krigen. Men den debatten tør ingen ta. Ikkje media, som

demoniserte mannen over alle rimelege dimensjonar (media i Europa gjer

sjølvkritikk, men ikkje her). Ikkje dei politiske partia, da alle er

medskuldige frå Hagen til Halvorsen. Ikkje dei intellektuelle, som i flokk

og følgje gjekk på den profesjonelle PR-straumen frå Ruder&Finn og

Knowlton&Hill. Ikkje forskarane - som veit meir enn dei fleste, men kvier

seg for å skille seg ut og bli "politisk ukorrekte" i denne saka.

Dette veit også NATO, som er oppdragsgjevar for ICTY. Å dømme Milosevic skal

for dei fungere som middel til å frikjenne NATO for krigen i 1999. Akkurat

den gevinsten er for fristande til at "domstolen" kan følgje normale

rettsvilkår i denne saka.

Hartvig Sætra