Om slåttane - Om slåttekjeldene til Strengeleik - Meir om slåttar og slåttekjelder -
Sidebotn




Strengeleik - Honndalstausene 1992


STRENGELEIK:

1. Nordfjordvalsen
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
&laqno;Valsen hans Knut i Nessa». &laqno;Allemanns-valsen» og &laqno;Fjordavalsen». Kjært barn har mange namn.
Alfred Maurstad gjorde slåtten til ei rein &laqno;landeplage» i filmen &laqno;Fant». Sidan den gongen har valsen vore kjent og i bruk over heile landet under namnet &laqno;Nordfjordvalsen». Og slåtten har nok representert det fyrste møtet med folkemusikken for mange unge utøvarar, Honndalstausene inkludert.
Rolf Myklebust skriv at dette var første slåtten han lærte som 7-åring.

2. Slåtten hennar lensmanns-Hjertrud, bruremarsj etter Ingebrigt Myklebust
Arr. Marianne Tomasgård.
Honndalstausene, vanleg fele.
Spelemannen Ingebrigt Rasmussen Myklebust (1801-1877) var frå Breim, og var oldefar til Rolf Myklebust. Rolf skreiv ned marsjen etter eit NRK-opptak frå 1956 med spelemannen Per Støyva (1896-1988), også frå Breim. Støyva spela slåtten på trollstilt fele (A-E-A-Ciss), men vi nyttar vanleg felestille med oppstemt g-streng til a, slik som Myklebust også har notert han i samlinga si.

3. Velkje (vesle) lomen, springar av Gabriel Reed
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, vanleg fele.
Nedskriven av Rolf Myklebust etter faren Jakob Myklebust i 1942.Slåtten er truleg vorte til på Breimsfjellet, der Gabriel hadde hytte ved Lome-tjønna.

4. Regndropemasurka, av Lars Hjellbakk
Arr. Ellef Hjellbakk.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Ein stemningsfull og original masurka. Broren Oskar fortel at det var ein skikkeleg dyvåt regnværsdag at Lars sat på loftet og spelte og komponerte. Du høyrer omen av dei fyrste regndropane som slær mot glasruta. Så aukar regnet på til storflaumen fossar nedover glaset. Slåtten har vore lite brukt.

5. Kolatausene, halling av Arne M. Sølvberg
Honndalstausene, vanleg fele - unisont samspel.
Honndalstausene har hatt ynskje om å spela inn slåttar på fleire forskjellige fele-stille. &laqno;Kolagutstille» er lite brukt, men gjev musikken ei spennande klangfarge. Vi ba difor Arne M. Sølvberg om å hjelpe oss, og dette er altså resultatet. Sidan slåtten går på kolagutstille(f-c-a-e) og er tileigna Honndalstausene, gav han den namnet &laqno;Kolatausene».
Takk skal du ha, Arne!

6. Dansespretten, reinlendar av Leif Thomasgaard
Arr. Magne Dragesæt.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Leif Thomasgaard var av og til vikarsspelemann for Jon Rosenlid i leikarringen Symra i Bergen. Han vart oppfordra om å lage ein ny slått som kunne brukast når leikarringen skulle danse &laqno;gamal reinlendar», som har mange &laqno;turar». Soleis har slåtten fått fire skifte.

7. Meister Masurka, etter Anders Reed
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Nedskriven av Rolf Myklebust i 1948 etter faren, Jakob Myklebust.
Slåtten vart spela av fleire spelemenn i Breim, der Jakob kom frå. Masurkaen, som har heile fem skifte, finst også i handskrivne notebøker frå 1854-1873 etter danske spelemenn.

8. Polka etter Jakob Myklebust
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Nedskriven av Rolf Myklebust i 1949 etter spelemannen Rasmus Vik, også kalla &laqno;Båtevikjen».

9. Springar etter Jens Maurseth /Magne Maurset
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, vanleg fele
Slåtten er lite kjent. Stipendiat Olav Sæta har skrive den ned etter voksrullopptak frå ca. 1920.
Opptaka hadde gått i gløymeboka, og ingen visste at dei eksisterte, før hausten 1990. Då var det at Olav Sæta og programsekretær Leiv Solberg i NRK fann ei rekkje av desse gamle voksrullane i dei historiske arkiva ved Universitetsbiblioteket i Oslo. Dei fleste var intakte og i spelbar stand.
Om det er Jens Maurseth eller Magne Maurset som spelar, veit ein ikkje sikkert.

Olav Sæta opplyser at folkemusikksamlaren Arne Bjørndal skreiv opp slåtten i 1919 etter Jens Maurseth. Læremeisteren og naboen til Jens, Magne Maurset, lærte slåtten i 1880 av Jon Bolstad frå Oppstryn. Jon Bolstad hadde lært den av Per M. Bolstad som atter hadde lært den av Loms-Jakup. Slåtten er også oppteikna etter Andreas Sunde frå Olden (d. 1923, ca. 75 år gamal). Ein finn elles ein variant av denne slåtten etter Iver og Hans Bråtå frå Vågå i Gudbrandsdalen. Slåtten har nøyaktig den same forma.
Det var vanleg at nordfjordingane reiste på hestehandel - marknad - på Lindesheim i Skjåk.
Vi er glade og ikkje så lite stolte over å kunne presentere denne gamle nordfjordspringaren i 1992-utgåve.

10. Blinde-Kari-hallingen, etter Magne Maurset
Arr. Gunnhild Sindre.
Honndalstausene, vanleg fele.
Rolf Myklebust skreiv ned denne slåtten etter Botolf Maurseth (1889-1975) som hadde lært den av Magne Maurset.
Kven Blinde-Kari var veit vi ikkje, men Magne skal ha lært slåtten av henne. Ho tralla slåtten medan ho trødde rokken, vert det fortalt.

11. Springar av Nils Jakobsen Kobberstad
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, vanleg fele.
Rolf Myklebust skreiv ned slåtten etter NRK-opptak frå 1956 med Per Støyva frå Breim. Dette skal vera fyrste springaren Per Støyva lærte av læremeisteren sin, Gabriel Reed.

12. Skotsk etter &laqno;Tuften»
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Nedskriven av Rolf Myklebust i 1947, etter Lars Hjellbakk som spelte den på hardingfele. Lars fortalde at spelemannen Anders Taraldset (1817-1892), &laqno;Tuften», spela denne.

13. Bukkedansen (Bukke hode), turdans etter Magne Maurset
Arr. Sven Nyhus
Honndalstausene, vanleg fele.
Nedskriven av Rolf Myklebust i 1949 etter Botolf Maurseth som spela han på hardingfele. Spelemannen og komponisten Rasmus Vik fortalde: &laqno;Eg hugsar Magne spela den slik. Han spela mykje turdansar, og dei meinte han hadde fått tak i dei óva fjellja».
Og &laqno;óva fjellja» vil for oss seie Gudbrandsdalen. Kva slag turdans denne slåtten har vore nytta til, er vanskeleg å seie, men ut frå namnet kan ein kanskje tenkja seg at det &laqno;å bukke» til kvarandre har vore eit sentralt element i denne dansen.

14. Ein sundagsmorgon, reinlendar av Lars Hjellbakk
Arr. Ellef Hjellbakk.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Ein av dei mange gode reinlendarane Lars har laga, men som har vorte kjent fyrst i seinare år.
Det blir fortalt at Lars laga denne slåtten ein sundagsmorgon då han sat på grasbakken nedanfor huset sitt og spelte. Det var slik ein fin sommardag, og då det leid på morgonen kom brorsonen Ellef Hjellbakk på besøk.
- Kom ska du få høyre ein ny slått, sa Lars. So spela han denne reinlendaren og spurde: - Ka tykkje du om den?
Som den luringen han var, venta han alltid i det lengste før han røpa at det var han sjølv som var meister for slåtten.

15. Brureferd i Nordfjord, marsj av Ingvar Grønfur
Arr. Svein Nesje.
Honndalstausene, hardingfeler.
Ein strålande fin sommardag ved jonsoleite i 1942 spelte Ingvar Grønfur, Jon Rosenlid (1891-1974) og Samuel Bergset (1888-1974) i bryllaupet til Karen og Kornelius Sølvberg. Brudeparet var kledd i finaste bunadsstas og Karen var endåtil krunebrur. - Dei køyrde med hest og kjerre frå Sølvberg ned til Blakset. Derifrå var det båt over fjorden til Innvikkyrkja, fortel Grønfur. - Eg minnest at eg snudde meg i kjerra og såg bakover på brurafølje. Eg talde 20 kjerrer fulle av bunadkledde brudlaupsgjester. Det var eit syn så vakkert, som for alltid har sett seg fast i minnet mitt! Dette minnet vart til &laqno;Brureferd i Nordfjord».
Ingvar Grønfur hadde laga denne stemningsfulle marsjen tre år før, men hadde ikkje funne noko høveleg namn før bryllaupsferda ga han den naudsynte inspirasjonen. Marsjen er nedskriven av Svein Nesje.

16. Vals av Ola Kjellstad
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Dette er truleg ein av brurevalsane hans Ola Kjellstad. Vi har lært valsen etter notenedteikningar gjort av Ola Fivelstad, som skreiv slåtten ned etter opptak med Leif Thomasgaard.

17. Taterslått, springar etter Petter Paulen
Honndalstausene, vanleg fele.
Dette er ein av dei 4 springarane som går på felestillet (F-C-A-E), også kalla &laqno;Kolagutstille»*. Kven Kolagutane var er usikkert. Det vert sagt at det var omreisande kolbrennarar, truleg av taterslekt.

Petter Paulen (f. 1902) meinte at dette var ein av dei slåttane som broren Moses Paulen (1893 - 1979) lærte av Anders Reed (1849-1924). Ein tredje bror, Adolf Paulen, hadde skrive ned slåtten for vanleg felestille. Det var Arne M. Sølvberg(f. 1950) som tok fatt i dette slåttestoffet og &laqno;førte det attende» til det opprinnelege felestillet. Til dette fekk han god hjelp av Petter Paulen. Petter hadde rett nok ikkje slåtten &laqno;i fingrane» lenger, men korrigerte og ga gode råd medan Arne spelte slåtten omatt og omatt. Heilt til Petter var fornøgd.
*Uttale: &laqno;Kåla».

18. Den frilynde, reinlendar av Hans H. Gjeitvik
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
I utgangspunktet var det heile 12 skifte på denne slåtten. Men etter at Hans hadde tenkt seg om ei stund, delte han den i to.
Dei første 5 skifta vart til reinlendaren &laqno;Den frilynde», medan dei sju siste fekk namnet &laqno;Jonsokdraum». Den sistnemnde slåtten, også kalla &laqno;broren» til &laqno;Den frilynde», var med på fyrste plata til Honndalstausene. Vi tykkjer difor det er både rett og rimeleg å ta med &laqno;Den frilynde» denne gongen, ein av dei verkelege klassikarane innan norsk gamaldansmusikk.
Slåtten har vi lært frå notar etter Hans H. Gjeitvik. Begge reinlendarane komponerte han for kvintetten som han spelte i frå 1895 til 1897.

19. Springpolka etter Kristen Gimmestad
Arr. Magne Dragesæt.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Slåtten er nedteikna på notar i 1983 av Petter Eide (f.1925) frå Gloppen.
Han lærte slåtten av Kristen på midten av 1940-talet.

20. Springar av Gabriel Reed - 1'38"
Arr. Sven Nyhus.
Honndalstausene, vanleg fele.
Nedskriven av Rolf Myklebust etter NRK-opptak frå 1956 med Per Støyva.

21. Bygdepatrioten, reinlendar av Rasmus Vik
Arr. Rasmus Vik.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Rasmus Vik, &laqno;Båtevikjen», har laga fleire titals springarar, gamaldansmelodiar og andre musikkstykkje. Slåttane etter &laqno;Båtevikjen» har dessverre vore lite brukt, men dette er ein av dei mest kjende.

22. Vals etter gamle-Lars Brendefur
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Sidan denne valsen skriv seg attende til gamle-Lars Brendefur (1782-1879) er det truleg ein av dei eldste valsane vi har i Hornindal. Lars var nemleg den første spelemannen ein kjenner til som tok i bruk vals i Nordfjord.

23. Skotsk brukt i Hornindal
Arr. Gunn Sølvi Gausemel.
Honndalstausene, vanleg fele.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Rolf Myklebust skreiv opp denne slåtten i 1945 etter Einar Espe, som spelte hardingfele. Spiccato eller halvspiccato var ikkje uvanleg i det gamle Nordfjord-spelet. Myklebust noterte dette etter fleire spelemenn. Spiccato/halvspiccato vart gjerne omtala som å &laqno;løfte litt på bogen» eller at &laqno;bogen dansa».
Denne slåtten var mykje brukt i Hornindal, og er også godt kjent i Møre og Romsdal.

24. Springar etter gamle-Lars Brendefur
Arr. Gunnhild Sindre.
Honndalstausene, vanleg fele.
Lars Hjellbakk lærte denne slåtten av Lars Brendefur jr. (1855-1943), soneson til gamle-Lars. Springaren er etter det vi veit ikkje i bruk i dag.
Slåtten vart nedskriven av Rolf Myklebust i 1949 etter Lars Hjellbakk som spelte den på hardingfele.

25. Skogsus (gjennom Holane), reinlendar av Lars Hjellbakk
Arr.: Ellef Hjellbakk.
Honndalstausene, hardingfeler.
Arne Sigurd Haugen, gitar.
Arne Sandum, kontrabass.
Det gjekk ein snarveg frå Hjellbakkane til Dalebruna. Då måtte ein gå gjennom Holane. Denne snarvegen vart mykje nytta.
Det er nok vindsus i busker og tre frå skogen i Holane han Lars har tenkt på då han laga denne slåtten.

26. Halling etter Lars Hjellbakk
Honndaltausene, hadingfeler - unisont samspel.
Lars Hjellbakk etterlet seg mykje notar, og denne hallingen fann brorsonen, Svein Hjellbakk i papira hans. Det er Svein som har utforma slåtten slik vi spelar han. Lars brukte sjølv hallingen, men kanskje ikkje so mykje.


Fyrstesida - Honndalstausene - hovudside
Sidetopp - Honndalstausene - 1988